Бірінші рет бұзушылық
10 АЕК
43 250 ₸
Ата-аналардың міндеттерін орындамағаны үшін айыппұл
АТА-АНАЛАРҒА АРНАЛҒАН АҚПАРАТТЫҚ АНЫҚТАМАЛЫҚ
Балалардың құқықтарын қорғау ата-аналардың хабардар болуынан басталады
Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес балалардың құқықтары, ата-аналардың міндеттері, жауапкершілік шаралары және көмек алу жолдары туралы маңызды ақпарат
6негізгі тақырып
"111"байланыс орталығы
24/7ақпаратқа қолжетімділік
Құқықтарды білу — баланың қауіпсіздігіне жасалған алғашқы қадам.
ЖОБА ТУРАЛЫ
Балаларды қорғаудың маңызды мәселелері туралы қарапайым тілмен
Білім базасы ата-аналарға балалардың құқықтары, ата-аналардың міндеттері, қауіпсіздік мәселелері және заңнамада көзделген жауапкершілік туралы ақпаратты жылдам табуға мүмкіндік беру үшін құрылған
- ✓ Түсінікті түсіндірмелер
- ✓ Қолданыстағы заңнама нормалары
- ✓ Маңызды ақпараттың барлығы бір жерде
АТА-АНАЛАРДЫҢ МІНДЕТТЕРІ
Балаға деген қамқорлық жауапкершіліктен басталады
Ата-аналар баланы тәрбиелеуге, оның білім алуын қамтамасыз етуге, құқықтары мен мүдделерін қорғауға, сондай-ақ оның қауіпсіз дамуы үшін жағдай жасауға міндетті.
✓Баланы тәрбиелеу және дамыту
✓Білім алуын қамтамасыз ету
✓Кәмелетке толмаған баланың құқықтары мен мүдделерін қорғау
✓Қауіпсіз өмір сүру жағдайларын жасау
Баланы тәрбиелеу және оның қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөніндегі міндеттерді орындамағаны үшін әкімшілік жауапкершілік көзделген
ҚР ӘҚБтК-нің 127-бабы
ҚР ӘҚБтК-нің 127-бабы
Заң не дейді?
Кәмелетке толмаған балаларды тәрбиелеу, білім беру, олардың құқықтары мен мүдделерін қорғау және қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөніндегі міндеттерді орындамау әкімшілік жауапкершілікке әкеп соғады
Қайта бұзушылық
15 АЕК
64 875 ₸
Немесе 5 тәулікке дейін әкімшілік қамауға алу
Ауыр зардаптарға әкеп соққан жағдайда
20 АЕК
86 500 ₸
Немесе 10 тәулікке дейін әкімшілік қамауға алу
БАЛАНЫҢ ҚҰҚЫҚТАРЫ
Әрбір бала қорғауға және қолдауға құқылы
Қазақстан Республикасының заңнамасы балаларға өз мүдделерін қорғау, өз пікірін білдіру және қажетті көмек алу құқығына кепілдік береді
Қорғалу құқығы
Бала өзінің заңды құқықтары мен мүдделерін қорғауға құқылы.
Өз пікірін білдіру құқығы
Баланың мүддесіне қатысты мәселелерді шешу кезінде оның пікірі ескеріледі.
Қорғауға жүгіну құқығы
Құқықтары бұзылған жағдайда бала уәкілетті органдарға жүгіне алады.
Баланың отбасындағы құқықтары
Қазақстан Республикасының заңы әрбір баланы қорғайды. Балалар жасына қарамастан, құрметке, өз мүдделерін қорғауға және олардың өміріне қатысты мәселелерді шешуге қатысуға құқылы.
Қорғалу құқығы
Әрбір бала өзінің құқықтары мен заңды мүдделерін қорғауға құқылы. Құқықтары бұзылған жағдайда, қорғауды ата-аналар, қорғаншылық және қамқоршылық органдары, прокуратура және басқа да мемлекеттік органдар қамтамасыз етеді.
14 жастан бастап бала өз құқықтарын қорғау үшін сотқа өз бетінше жүгінуге құқылы.
Өз пікірін білдіру құқығы
Баланың мүдделеріне қатысты отбасылық мәселелерді шешу кезінде оның пікірі міндетті түрде ескеріледі.
Заңнамаға сәйкес, баланың пікірі 10 жастан бастап ескеріледі.
Ата-аналарға маңызды ақпарат
Ата-аналардың жауапкершілігі: нені білу маңызды
Ата-аналар мен заңды өкілдер баланы тәрбиелеуге, оның қауіпсіздігін қамтамасыз етуге және мүдделерін қорғауға жауапты. Заңнамада әкімшілік жауапкершілік көзделген жағдайларды қарапайым тілмен түсіндіреміз.
Ата-аналардың міндеттері
Ата-аналар мен заңды өкілдер балаға қамқорлық жасауға, оны тәрбиелеуге және білім алуын қамтамасыз етуге, оның құқықтары мен мүдделерін қорғауға, қауіпсіздігін, күтімін және қамтамасыз етілуін қамтамасыз етуге міндетті.
Буллинг және кибербуллинг
Баланы қудалау — мектепте, аулада немесе интернет желісінде — әкімшілік жауапкершілікке әкелуі мүмкін. Қайталанған жағдайларда қатаңырақ шаралар қолданылады.
Түнгі уақыт
Кәмелетке толмағандарға заңды өкілдерінің еріп жүруінсіз ойын-сауық орындарында сағат 22:00-ден 06:00-ге дейін, ал тұрғын үйден тыс жерде 23:00-ден 06:00-ге дейін болуға тыйым салынады.
Алкоголь және бала
Кәмелетке толмаған баланы мас күйге жеткізу — әкімшілік құқық бұзушылық болып табылады және заңда белгіленген жауапкершілікке әкеп соғады.
Қызметтерді жалған шақыру
Кәмелетке толмаған баланың полицияны, өрт сөндіру қызметін, жедел жәрдемді немесе авариялық қызметтерді біле тұра жалған шақыруы оның ата-аналарының немесе заңды өкілдерінің жауапкершілігіне әкелуі мүмкін.
Вандализм
16 жасқа толмаған кәмелетке толмағандар жасаған кейбір вандализм жағдайлары үшін әкімшілік жауапкершілік ата-аналарға немесе оларды алмастыратын тұлғаларға жүктеледі.
Баланы емдеу
Ата-аналар баланы айналадағыларға қауіп төндіретін және заңнамада белгіленген тізімге енгізілген аурулар кезінде емдеуден жалтармауы тиіс.
Жауапкершілік заңмен қарастырылған
Құқық бұзушылықтың түріне қарай заңнамада ескерту, айыппұл немесе әкімшілік қамауға алу шаралары көзделуі мүмкін. Қайталанған құқық бұзушылық кезінде жауапкершілік қатаңдатылуы мүмкін.
❗ Неліктен бұл маңызды?
Ата-аналардың жауапкершілігі — ең алдымен баланың қауіпсіздігі мен әл-ауқатына деген қамқорлық. Көптеген күрделі жағдайлардың алдын алуға болады, егер мәселеге уақытында назар аударып, қажетті көмекке жүгінсе.
Баланың қауіпсіздігі
Бала түнде қашан жалғыз болмауы керек?
Екі маңызды уақытты есте сақтаңыз — 22:00 және 23:00
Ойын-сауық орындары
Кәмелетке толмаған бала түнгі уақытта заңды өкілінің еріп жүруінсіз ойын-сауық орнында болмауы тиіс.
Мысалы: кафелер, клубтар, ойын-сауық орындары және басқа да осындай орындар.
Тұрғын үйден тыс жерде
Сағат 23:00-ден бастап кәмелетке толмаған бала заңды өкілінің еріп жүруінсіз тұрғын үйден тыс жерде болмауы тиіс.
Маңызды: Бұл талаптардың сақталуына ата-аналар мен заңды өкілдер жауапты.
22:00 → ойын-сауық орындары
23:00 → тұрғын үйден тыс жерде болуға шектеу
06:00 → шектеулердің аяқталуы
Негізі: Қазақстан Республикасының «Әкімшілік құқық бұзушылық туралы» кодексінің 442-бабы.
Балаға көмек қажет екенін қалай түсінуге болады?
Балалар өздерінің уайымдары мен қиындықтары туралы әрдайым ашық айта бермейді. Кейде баланың мінез-құлқындағы өзгерістер — оған ересектердің қолдауы қажет екенін білдіретін алғашқы белгі болуы мүмкін.
Тұйықталу
Бала аз сөйлесе бастады, әңгімеден қашады, көп уақытын жалғыз өткізеді, күнделікті болған оқиғалармен бөлісуді тоқтатты.
Жиі уайымдау
Мазасыздық, қорқыныш, жылауықтық пайда болды, ұйқысы бұзылды, көңіл-күйі жиі өзгеретін болды.
Мектептегі қиындықтар
Оқу үлгерімі күрт төмендеді, бала мектепке барғысы келмейді, сыныптастары немесе мұғалімдеріне қатысты шағымданады.
Интернеттегі мінез-құлқы өзгерді
Телефон қолданудан қорқады, экранды тез жауып қояды, хабарламалардан кейін мазасызданады немесе хат алмасуларды өшіреді.
Түсініксіз жарақаттар
Көгерулер, сызаттар, бүлінген заттар пайда болды, бірақ бала себебін түсіндіруден қашады.
Бейжай қарамаңыз
Ересектер мәселені неғұрлым ерте байқаса, балаға соғұрлым тезірек көмектесуге және күрделі жағдайлардың алдын алуға болады.
💚 Ата-аналарға басты кеңесЕгер баланың мінез-құлқы күрт өзгерсе, бірден қорытынды жасауға немесе оны ұрысуға асықпаңыз. Сенімді әңгімеден бастаңыз, балаға оны тыңдауға және көмектесуге дайын екеніңізді көрсетіңіз.
Егер бала буллингке тап болса, не істеу керек?
Буллинг — балалар арасындағы жай ғана жанжал емес. Ересектер мәселені неғұрлым ерте байқаса, соғұрлым қудалауды тоқтатып, балаға өзін қауіпсіз сезінуге көмектесу оңайырақ болады.
Баланы тыңдаңыз
Балаңызбен сабырлы түрде сөйлесіңіз. Оны кінәламаңыз, сөзін бөлмеңіз және оның уайымын елемеңіз. Жаныңызда екеніңізді және көмектесуге дайын екеніңізді көрсетіңіз.
Фактілерді тіркеңіз
Егер қудалау интернетте орын алса — хат алмасуларды, фотосуреттерді, хабарламаларды және басқа да дәлелдерді сақтап қойыңыз.
Ересектерге хабарлаңыз
Сынып жетекшісіне, мектеп әкімшілігіне немесе психологқа жүгініңіз. Мәселені күш қолдану арқылы шешуге тырыспаңыз.
Көмекке жүгініңіз
Егер жағдай баланың қауіпсіздігіне қауіп төндірсе, құзыретті органдарға хабарласыңыз немесе "111" бірыңғай байланыс орталығына қоңырау шалыңыз.
⚖️ Есте сақтаңызКәмелетке толмаған балаға қатысты буллинг және кибербуллинг әкімшілік құқық бұзушылық болып табылады. Заң мұндай әрекеттер үшін жауапкершілікті қарастырады.
Буллинг және кибербуллинг
Қудалау тек мектепте ғана емес, интернет желісінде де орын алуы мүмкін.
Буллинг және кибербуллинг баланың психологиялық денсаулығына елеулі зиян келтіреді және әкімшілік жауапкершілікке әкелуі мүмкін.
Буллинг
Қорлау, кемсіту, мазақ ету, қорқыту және басқа да қудалау түрлері.
Кибербуллинг
Әлеуметтік желілер, мессенджерлер және интернет-платформалар арқылы жасалатын қудалау.
Салдары
Күйзеліс, мазасыздық, өзін-өзі бағалаудың төмендеуі және психологиялық жарақаттар.
Қолдау
Ата-аналар, педагогтер және мамандар балаға көмектесіп, қудалауды тоқтатуға ықпал ете алады.
Арнайы қызметтер
Жалған шақыру жауапкершілікке әкелуі мүмкін
Полицияны, жедел жәрдемді немесе өрт сөндіру қызметін қажетсіз шақыру мамандарды адамдарға шынайы көмек көрсетуден алаңдатады.
Полиция
Жедел жәрдем
Өрт сөндіру қызметі
Қосымша
Заңнаманың басқа да маңызды нормалары
Темекі өнімдері
18 жасқа толмаған тұлғалардың темекі өнімдерін сатуға тыйым салынады және бұл жауапкершілікке әкеп соғады.
Балаларды емдеу
Ата-аналар кәмелетке толмаған балаларды қауіпті аурулар кезінде емдеуді қамтамасыз етуге міндетті.
Ойын-сауық орындары
Кәмелетке толмағандардың түнгі уақытта заңды өкілінің еріп жүруінсіз болуына заңмен шектеу қойылған.
ЖИІ ҚОЙЫЛАТЫН СҰРАҚТАР
Жиі қойылатын сұрақтар
Біз ата-аналардың ең көп қоятын сұрақтарына жауаптарды жинақтадық. Егер қажетті ақпаратты таппасаңыз, "111" нөмірі арқылы кеңес алуға жүгініңіз.
Қазақстан Республикасының заңнамасында баланы үйде жалғыз қалдыруға болатын нақты жас белгіленбеген. Ата-аналар баланың жасын, оның өз бетінше әрекет ету қабілетін және қауіпсіздік жағдайларын бағалауы қажет.
Құжатта бұл сұраққа жеке толық жауап берілмеген. Қажетті ақпаратты таппасаңыз, "111" нөмірі арқылы кеңес алуға жүгініңіз.
Құжатта бұл сұраққа жеке толық жауап берілмеген. Қажетті ақпаратты таппасаңыз, "111" нөмірі арқылы кеңес алуға жүгініңіз.
Құжатта бұл сұраққа жеке толық жауап берілмеген. Егер баланың мінез-құлқы күрт өзгерсе, сенімді әңгімеден бастап, оны тыңдауға және көмектесуге дайын екеніңізді көрсетіңіз.
Құжатта бұл сұраққа жеке толық жауап берілмеген. Қажетті ақпаратты таппасаңыз, "111" нөмірі арқылы кеңес алуға жүгініңіз.
Құжатта бұл сұраққа жеке толық жауап берілмеген. Қажетті ақпаратты таппасаңыз, "111" нөмірі арқылы кеңес алуға жүгініңіз.
"111" байланыс орталығы
Кеңес немесе көмек қажет пе?
Отбасы, әйелдер мен балалардың құқықтарын қорғау мәселелері бойынша бірыңғай байланыс орталығына хабарласуға болады.
"111" Қоңырау шалу